Về ca khúc Một thời sông Thương

 

HOÀN CẢNH RA ĐỜI CỦA CA KHÚC “MỘT THỜI SÔNG THƯƠNG”

Bắt nguồn từ dãy núi Na Pa Phước (Chi Lăng – Lạng Sơn), chẩy về Lạng Giang, Yên Thế – huyện miền núi của Bắc Giang có cam Bố Hạ nổi tiếng), qua Tân Yên, Việt Yên, thành phố Bắc Giang, men theo núi Nham Biền (Yên Dũng, nơi có chùa Bút Nghiêm cổ kính) về hợp với sông Cầu, sông Lục Nam… tại cửa Lục đầu ra sông Thái Bình.

Từ xa xưa, những người đi sứ sang Tầu đều phải qua bến sông Thương, đoạn qua cầu Phủ Lạng Thương Tp Bắc Giang bây giờ. Đây cũng là nơi tiễn biệt của triều thần cùng gia đình đưa sứ Việt đi làm nhiệm vụ ở phương Bắc mà không biết có ngày về hay không. Có lẽ từ những cuộc chia ly tràn nước mắt bên sông đậm niềm thương nhớ ấy mà bến sông này được mang tên là Bến Thương, và sau này có cầu thì mang tên cầu Phủ Lạng Thương.

Cầu Phủ Lạng Thương gối đầu bên tả ngạn sông Thương là thành Xương Giang, bên hữu ngạn là đất Đa Mai, Mĩ độ có nghề làm bún lưu truyền tận bây giờ. Thời kỳ chống Pháp, cây cầu thường là trận địa phục kích của bộ đội địa phương và du kích địa phương, còn để lại nhiều dấu tích về những trận đánh hay, không cho quân dịch tràn lên phía Bắc hoặc thua trận rút về Hà Nội.

Đến những năm chiến tranh chống chiến tranh phá hoại của Mỹ, suốt dọc đôi bờ sông Thương là những trận địa pháo phòng không, như một ma hồn trận bủa vây bọn giặc trời, không cho chúng luồn lách dọc sông Thương từ chân núi Neo (núi Nham Biền) bổ nhào bất ngờ đánh phá cầu Phủ Lạng Thương và nhà máy phân đạm Bắc Giang là hai trọng điểm phục vụ sản xuất và chở hàng ra tiền tuyến, chi viện cho chiến trường miền Nam. Vào những năm 1968 -1972, chiến tranh leo thang đánh phá bằng không quân của Mỹ càng mở rộng. Cầu Phủ Lạng Thương là điểm nóng chiến đấu giữa địch và ta. Hàng ngày, giờ cao điểm (10h – 14h) địch cho nhiều tốp máy bay đánh phá cầu và thị xã Bắc Giang. Quyết bảo vệ con đường huyết mạch và cây cầu chiến lượng, quân dân Bắc Giang đã giáng trả địch những đòn đích đáng. Nhiều máy bay Mỹ tan xác bên dòng sông Thương và phi công Mỹ bị bắt. Cây cầu huyền thoại vẫn đứng vững như ý chí của quân dân nơi đây, như tấm lòng của bà mẹ vá áo cho chiến sĩ (trong bài “Tấm áo mẹ vá năm xưa” của NS Nguyễn Văn Tý). Đó là những biểu tượng chiến thắng tuyệt vời của quân dân thông qua cây cầu mà báo QĐND đã viết là “Cầu Hàm Rồng Hà Bắc”. Vào mùa lũ, tháng sáu – tháng bẩy nước sông Thương thường trên báo động III. Đó cũng là thời điểm máy bay Mỹ đánh phác ác liệt nhất để đánh cầu, phá đê, làm tê liệt sản xuất khu vực hạ lưu sông Thương. Có những lần bom trúng thân đê, chỉ còn một phân tư thân đê nữa là vỡ đê, nước sẽ ngập tràn khắp vùng. Cứu đê, cứu sản xuất, ngày địch đánh, đêm đến hàng vạn dân công các huyện của Hà Bắc tấp nập kéo về hàn đê, bảo vệ mùa màng, chiến thắng giặc Mỹ ngay trên quê hương mình.

Đến nay kể đã hơn 40 năm có lẻ, hình ảnh cây cầu, con đê, một vùng quê quật khởi bên dòng sông Thương cùng những kỷ niệm chiến tranh vẫn dồn dập hiện về trong không khí náo nhiệt của thời đại công nghiệp hoá của Bắc Giang (Hà Bắc xưa) một tỉnh trung du có những con sông đã đi vào dân ca, cổ tích. Đó cũng là hoàn cảnh ra đời của ca khúc “Một thời sông Thương”Nhạc và lời Lưu Ba (Phối khí NS Đức Trịnh, hát ghi đĩa CS Trọng Tấn) đã tái hiện bức tranh sông Thương, một con rồng đã đi vào lịch sử./.

LƯU BA (Nguyên phóng viên Đài Truyền thanh Hà Bắc)

 

 

 Posted by at 3:15 pm

 Leave a Reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

(required)

(required)