Đồi Phủ (Nhã Nam) – Nghĩa địa Pháp – Dấu tích khởi nghĩa Yên Thế

 

Khu di tích Đồi Phủ – Nhã Nam

Đồi Phủ (Nhã Nam) Nghĩa địa Pháp

Đồi Phủ là tên gọi từ khi phủ Yên Thế đóng tại đây vào năm 1895, trước là một ngọn đồi có tên gọi là Đồi Đình, vì trên đỉnh đồi của nó có một ngôi Đình của làng Chuông. Khi Thực dân Pháp cho xây dựng đồn bốt, Phủ huyện ở đây thì đình phải di chuyển về làng, từ đây cái tên Đồi Phủ thay thế Đồi Đình.Đồi Phủ theo quan niệm của dân gian thì hình thế “sư tử vờn cầu”. Sư tử là Đồi Phủ, quả cầu là ngọn đồi đối diện, sau Pháp đặt nghĩa địa tại đó. Bốn làng: Chuông, Lã, Vàng, Cầu đóng ở bốn hướng chính của đồi như bốn chân sư tử. Trong thời loạn giặc Cờ đen, ba làng là Lã, Vàng, Cầu phiêu dạt hết, chỉ còn làng Chuông ở lại. Từ khi có đồn binh vµ Phủ huyện ở đây, cư dân các nơi kéo về làm ăn, hình thành phố Nhã Nam bên Đồi Phủ, có phố Phủ huyện, chợ Nhã Nam cũng ra đời, phát triển làm cho khu vực này thành trung tâm lớn của Yên Thế.Đồi Phủ là ngọn đồi cao chừng 20 m, ở phía Bắc thị trấn Nhã Nam huyện Tân Yên ngày nay, xung quanh đồi có làng Chuông, làng Đoàn Kết và phố Nhã Nam bao bọc. Phía Đông Đồi Phủ có ngôi chùa Nam Thiên hay còn gọi là chùa Phố (xếp hạng cấp Quốc gia), Đình Chuông (xếp hạng Quốc gia), phía Bắc Đồi Phủ có Đền thờ Cả Trọng – con trai Hoàng Hoa Thám (xếp hạng cấp Quốc gia), phía đối diện Đồi có nghĩa địa Pháp (nơi mà thực Dân Pháp dùng để chôn những tên sỹ quan, binh lính Pháp, Việt bị chết trong các trận đánh với nghĩa quân Yên Thế – Nay nghĩa địa Pháp này không còn nhưng các dấu tích của nó trở thành địa danh lịch sử minh chứng rõ nét nhất cho các chiến thắng của nghĩa quân Yên Thế suốt 30 năm trường),phía Nam đồi có Đền Gốc Khế và Điện Nam Thiên thờ Phạm Ngũ Lão. Xung quanh đồi đều có đường làng bao bọc.Từ khi thực dân Pháp đặt đồn binh và Phủ lỵ ở đây thì nơi đây trở thành đại bản doanh chính của Pháp và quan quân triều đình Nguyễn chống nghĩa quân Yên Thế gần 30 năm (1884-1913). Nơi đây còn là địa điểm tập kết của các cuộc hành binh vào làng Sặt (1889), làng Cao Thượng (1890), Hố Chuối (1890-1909)…Đồng thời, đây cũng là nơi hai lần chứng kiến kết quả của hai cuộc hoà hoãn giữa Pháp và Đề Thám (lần 1 thời gian 1894-1897 và lần 2 thời gian 1897-1909) với các sự kiện tiêu biểu: Đề Thám bắt Sécnay, Đề Thám 2 lần ra Nhã Nam với tinh thần của một nhà yêu nước chống kẻ thù xâm lược. Tại đây, nhiều tướng, tá Pháp đã phải đặt chân đến và điên đầu mà không có được một kế hoạch đánh dẹp nghĩa quân Yên Thế, mà ngược lại chúng phải ra đi lần lượt rồi chuốc lấy hết thất bại này đến thất bại khác.Từ năm 1943-1945, Đồi Phủ đã chứng kiến các hoạt động của lực lượng cách mạng Yên Thế nhằm phá bỏ thủ phủ của chính quyền thực dân, phong kiến trên mảnh đất Yên Thế, nổi bật là sự kiện nổi dậy giải phóng Phủ Yên Thế tháng 7 năm 1945. Tháng 7 năm 1945, đội du kích trung kiên Yên Thế dưới sự chỉ huy của bà Hà Thị Quế, nguyên là cán bộ đặc trách khu Yên Thế của Trung ương Đảng, đứng lên cùng nhân dân giành chính quyền về tay cách mạng, lật đổ chính quyền thực dân – phong kiến cũ của Pháp và bè lũ tay sai, kết thúc 60 năm ngự trị của một đội quân lấy Đồi Phủ làm đại bản doanh. Các công trình của thực dân phong kiến sau đó bị san phẳng không còn dấu tích gì. Từ năm 1960 đến năm 1970 khu nghĩa địa của Pháp cũng bị san phẳng để xây dựng chợ.Đồi Phủ hiện nay là một khu đất trống nhưng xung quanh là cả một hệ thống dày đặc di tích lịch sử quan trọng, tạo nên một điểm du lịch đặc biệt của huyện Tân Yên, là nơi đã trở thành địa điểm ghi dấu những sự kiện mà trong lịch sử Yên Thế – Tân Yên ngày nay không thể không nhắc tới, nó là một bằng chứng lịch sử góp phần làm cho mọi người dân hiểu thêm sâu sắc về phong trào khởi nghĩa nông dân Yên Thế do Hoàng Hoa Thám lãnh đạo và hiểu rõ hơn về thời kỳ cách mạng tháng tám năm 1945 do Đảng ta lãnh đạo. Vì thế, ngày nay ở bên Đồi Phủ chính quyền địa phương cho dựng bia ghi dấu sự kiện cách mạng 8/1945 để giáo dục truyền thống yêu nước../
 Posted by at 3:36 pm

 Leave a Reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

(required)

(required)