Tân Yên – Vùng đất – Con người

 

Tân Yên – Vùng đất – Con người

Đồng Văn Đạo   Nguyên CT UBND huyện Tân Yên

        Một buổi sáng tháng năm, tôi lững thững đi trên những nẻo đường quê hương: vùng Yên Thế Hạ. Vừa đi vừa suy nghĩ về câu danh ngôn: “Trai Cầu Vồng Yên Thế – Gái Nội Duệ Cầu Lim”. Không biết câu danh ngôn ấy có từ bao giờ. Một số nhà nghiên cứu cho là: Ít nhất có từ thời nhà Mạc, với huyền thoại về 18 Quận công họ Dương quê ở vùng Vân Cầu, mà hiện nay còn nơi thờ tự là khu vực đình Vồng. Văn tế ngày xưa có câu nói về các ngài “Trí dũng siêu quần, anh hùng cái thế”. Nếu nghiên cứu này là đúng thì câu danh ngôn đó có lịch sử gần 500 năm… kể từ khi các Quận công họ Dương để lại tiếng thơm cho vùng đất.

        Nối tiếp dòng chẩy lịch sử, trên vùng đất này đã sản sinh ra nhiều sự kiện như: 8 võ tướng họ Giáp; 2 võ tướng họ Nguyễn và 4 tiến sĩ… Họ đều là những trọng thần của triều đình thời đó.

        Tới thời nhà Nguyễn, nhất là từ khi thực dân Pháp sang xâm lược thì ở vùng đất này trong vòng 100 năm (1811 – 1913) đã có tới 8 cuộc khởi nghĩa. Mặc dù bị đàn áp rất đẫm máu, nhưng cuộc khởi nghĩa nọ nối tiếp cuộc khởi nghĩa kia, và càng về sau qui mô càng lớn. Tiêu biểu là cuộc khời nghĩa Yên Thế (1984 – 1913). Riêng trong cuộc khởi nghĩa này, vùng Yên Thế hạ đã có tới 117 tướng lĩnh. Từ ông Đề, ông Đốc đến ông Cai, ông Quản. Một điều mà cho tới nay tôi vẫn hết sức ngạc nhiên, đó là về phẩm chất của các thủ lĩnh, tướng lĩnh và nghĩa quân. Họ đã chiến đấu đến cùng, trước mọi sự dụ dỗ của kẻ địch đều không lung lay ý chí. Tới khi thất bại thì hoặc bị giết, hoặc bị đày, hoặc là tự tử chứ nhất quyết không chịu khuất phục đầu hàng (trừ hai trường hợp cá biệt Đề Phức và Đề Sặt). Một đặc điểm nữa là các nhân vật lịch sử đó đã được rải hầu hết các xã trong huyện, và nhiều người đã được nhân dân lập đền, miếu thờ.

———————————————————————

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Trải qua hai cuộc kháng chiến, huyện Yên Thế cũ đã được phong tặng danh hiệu anh hùng trong kháng chiến chống Pháp; huyện Tân Yên được phong tặng danh hiệu anh hùng trong kháng chiến chống Mỹ và có 4 xã, 6 cá nhân được phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân; 44 bà mẹ được phong tặng Bà Mẹ Việt Nam anh hùng; có 13.185 người đi bộ đội, trong đó có 2.714 liệt sĩ, 2.113 người là thương, bệnh binh.

Nhìn những con số trên cho thấy truyền thống “Trai Cầu Vồng Yên Thế…” đã tô đậm nét son trong những năm tháng chiến tranh, và điều này cắt nghĩa vì sao câu danh ngôn ấy lại tồn tại lâu dài và ngày càng rực rỡ ánh hào quang như vậy. Để mỗi chúng ta đều cảm thấy hạnh phúc biết bao khi mình được sinh ra và lớn lên trên vùng đất này.

Tân Yên không chỉ là đất thượng võ mà còn là một vùng quê văn hiến. Với 4 tiến sĩ thời xưa, và thời nay đã có hàng chục giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ, văn nghệ sĩ, háng ngàn cử nhân, bác sĩ, kỹ sư… đã và đang cống hiến tài năng cho Tổ quốc và nhân dân. Tân Yên còn là vùng đất văn nghệ kháng chiến năm xưa. Đồi Cháy, ấp Cầu Đen… đã gắn với những tên tuổi lẫy lừng: Nguyễn Đình Thi, Nguyên Hồng, Kim Lân, Ngô Tất Tố, Tạ Thúc Bình, Trần Văn Cẩn… Giờ đây tiếp nối nguồn mạc văn nghệ ấy, có nhiều người con Tân Yên đã và đang được khẳng định trên văn đàn Việt Nam, góp phần làm rạng danh cho vùng đất Yên Thế hạ.

Đã nhiều lần tôi trầm ngâm suy nghĩ: phải chăng địa linh của vùng đất đã sinh ra nhiều nhân kiệt, hay là nhiều nhân kiệt đã làm cho vùng đất linh thiêng hơn? Và tôi cho rằng: cả hai yếu tố đó đã tác động qua lại với nhau để làm nên những huyền thaọi về “Trai Cầu Vồng Yên Thế…” trong các thời kỳ lịch sử./.

***********************

 

 

 

 

 

 Posted by at 2:03 am

 Leave a Reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

(required)

(required)